Procesno-sistemski pristup modelovanju troškova kvaliteta

Abstract

Cilj rada je da se najpre spozna stanje u oblasti troškova kvaliteta u praksi, kao i da se utvrdi potreba za definisanjem modela troškova kvaliteta procesno-sistemske orijentacije. Istraživanje je sprovedeno nad 186 organizacionih sistema, različitih delatnosti. Samo organizacioni sistemi koji su upoznati sa terminologijom i osnovnom idejom troškova kvaliteta selektovani su za ovo istraživanje. Baza takvih organizacionih sistema formirana je na osnovu tri indikatora njihove upoznatosti sa oblašću troškova kvaliteta. Rezultati pokazuju da je prisutan visok nivo svesti o značaju troškova kvaliteta kao i trend rasta broja organizacionih sistema koji počinju da praktikuju menadžment troškova kvaliteta. Izdvojeni su faktori koji utiču na sisteme menadžmenta troškova kvaliteta i analizirane su veze između varijabli koje opisuju ove sisteme. Osim toga, izdvojeni su zahtevi standarda ISO 9001:2015 koji su, u odnosu na stav koji organizacije imaju o uticaju njihovog ispunjenja na adekvatnost menadžmenta troškova kvaliteta, u statistički značajnoj vezi sa varijablama koje opisuju sisteme menadžmenta troškova kvaliteta. S obzirom da su rezultati istraživanja ukazali i na potrebu za definisanjem modela troškova kvaliteta procesno-sistemske orijentacije, u radu je PAF model upotrebljen na nivou procesa, s daljim ciljem izrade modela troškova kvaliteta, u okviru kog se elementi troškova kvaliteta posmatraju u odnosu na izlaze iz procesa i gde se primenjuje princip da jedan proces utiče na kvalitet drugih procesa preko svojih izlaza.

The objective of the paper is to expand the level of knowledge about quality costing in current practice, and to determine the need for defining а quality cost model in the contex of process-systemic approach. The paper presents a study that was conducted on 186 companies, from different industries. Only companies that are familiar with quality costs were selected for the research. The database of companies for the research was formed using three indicators of the companies’ familiarity with quality costs. The results show that there is a high level of awareness of quality costs importance, and that there is an increase in the number of companies managing these costs. Factors affecting quality costs management systems were pointed out, and associations among variables which define those systems are analysed. In addition, the requirements of standard ISO 9001:2015, which are in statistically significant association with the variables defining quality costs management, were selected according to the companies’ standpoint towards the importance of their fulfillment. Given that the research results point to the need for defining а quality cost model in the contex of process-systemic approach, the PAF model is used in this paper on the process level, in order to propose a quality cost model where the elements of quality costs are considered in relation to the outputs of the processes, and where the principle that one process affects the quality of another process by its outputs is taken into consideration. In the model, quality costs are determined for each process in two moments: the current (before taking measurs) and expected (after taking measurs).